Whitepaper Interoperabiliteit & connectiviteit op basis van standaarden

Zorgprocessen en -uitwisselingen operationaliseren met realtime validatie en simulatieomgevingen

Om interoperabiliteit in de zorg te realiseren, is het noodzakelijk te valideren en te toetsen of de zorgsystemen en zorgprocessen correct zijn geïmplementeerd. Wil je dit succesvol doen, dan is het essentieel alle processtappen en koppelvlakken te valideren en te testen op zowel de syntax als de semantiek. Ook het valideren en toetsen van de correcte toegangscontrole, beveiliging en logging en van alle interacties en berichten is noodzakelijk. Daarbij is het goed operationaliseren van de normen en implementatieafspraken, en het ‘dichtzetten van interpretatieverschillen door instellingen en leveranciers’ een belangrijk onderdeel. Het beschikbaar stellen van normen en implementatiehandboeken is niet afdoende.

Met de inzet van een online test-validatiesysteem borg je de interoperabiliteit. Je onderzoekt en toetst bij bestaande en nieuwe infrastructuren of de implementaties van de zorgprocessen en koppelvlakken voldoen aan de geldende standaarden binnen de zorg-IT. Zowel op het vlak beveiliging, toestemming als ook de logging. Deze ‘hands-on’ versnelling op het valideren van benodigde IT-transacties en ketentests zorgt ervoor dat een uitwisselingsnetwerk niet in 3 jaar, maar in een doorlooptijd van 3 maanden gerealiseerd kan worden. Want de ervaring leert dat bij regionale uitwisselingen en landelijke projecten (maar ook internationaal) veel implementatietijd verspild wordt aan het realiseren van de benodigde IT-infrastructurele randvoorwaarden voor beveiliging, authenticatie, autorisatie en logging. Ook de interpretatieverschillen tussen leveranciers en instellingen en het niet online beschikbaar hebben van een onafhankelijke validatie en referentieomgeving voor de IT -infrastructuur levert veel vertraging op. De implementaties bij trajecten die worden ondersteund met een transparante online validatieomgeving verlopen gecontroleerd en sneller. Als resultaat communiceren de betrokken systemen beter met elkaar en zijn verbeteringen en wijzigingen eenvoudiger door te voeren. Dit maakt het de zorgverleners mogelijk informatie effectiever te gebruiken.

Van validatie en certificering tot gecontroleerde acceptatie en livegang

Het traject van operationaliseren van de implementatie en kwalificatie tot en met gecontroleerde conformiteit binnen één zorgtoepassing is weergegeven in het volgende overzicht met 5 stappen.


Stap 1. Modelleren van zorgproces en uitwisselingen


Het modelleren van het zorgproces heeft als resultaat dat het zorgproces, de actoren en alle uitwisselingsinteracties eenduidig zijn bepaald. Er zijn geen definitie- en interpretatieverschillen meer. Bij bestaande uitwisselingen is dit een eenvoudige stap. Het zorgproces is al bepaald en je kunt de definities van de uitwisselingsberichten hergebruiken. Voorbeelden hiervan zijn bestaande uitwisselingen die gebruikmaken van vastgelegde definities (zoals Edifact, HL-7 v2 , HL-7 v3, CDA, BgZ, FHIR en IHE). Ook nieuwe uitwisselingen zijn sneller te definiëren door delen van de uitwisselingstappen en uitwisselingsberichten te hergebruiken.

Naast de syntax worden ook de semantische definities vastgelegd. Hiervoor zet je bestaande gestandaardiseerde/geharmoniseerde uitwisselingsberichten in. Ook de internationaal geaccepteerde en gemodelleerde zorgprocessen en document-inhoudsstructuren worden hergebruikt. Daarnaast is het eenvoudig aparte landelijke codesystemen extern aan te roepen, zodat je ook de landelijke standaarden eenmalig definieert en methodisch hergebruikt. Voorbeelden hiervan zijn de inzet van door Nictiz gepubliceerde semantiekstandaarden in Art-Decor: zoals BgZ, XDS metadataset en bijv. Perinatale datamodellen Nomenclaturen en terminologieën zijn onderdeel van IHE-inhoudsprofielen en beschikbaar in InteropLAB. Op basis van de specificatie van document-inhoudsstructuren modelleer je de zorgprocessen, bij voorkeur op basis van internationale profielen (FHIR, IHE).

  • Definieer de vereiste code- en waardesets.
  • Werk aan de definitie van nationale referentiecatalogi (bijv. Metadata en medische codering gebaseerd op LOINC voor Lab en SNOMED-CT).

Nadat het zorgproces is bepaald en door betrokken zorgverleners is geaccordeerd, wordt een formele kick-off georganiseerd van het te kwalificeren uitwisselings-/zorgproces. Tijdens deze kick-off wordt informatie verstrekt over de opzet van de kwalificatie. De InteropLAB validatie testomgeving (‘droog’ testen), de ketentests en projectathons (uitwisselen tussen systemen van leveranciers) en de planning komen aan bod. Voorbeeld hiervan is de op 17 dec 2019 gerealiseerde Connectathon Veilige Mail.


Stap 2. Operationaliseren en realiseren van de validatie: simulatie testomgeving t.b.v. controleerbare ketentesten


Tijdens deze stap worden de simulatoren en validatoren ingericht in de InteropLAB omgeving. Deze online omgeving is toegankelijk voor alle betrokkenen.

  • Resultaten zijn een onafhankelijk test-validatieplatform en ketentesten

Stap 3. Prekwalificatie en projectathons


In deze fase werken de zorginstellingen en leveranciers toe naar het testen met de InteropLAB testomgeving. Ook de ketentest met andere leveranciers vindt plaats in een afgesloten InteropLAB-omgeving. Tweewekelijks worden ‘calls’ ingepland om de voortgang te bewaken. Tevens worden één of meerdere fysieke bijeenkomsten (projectathons) georganiseerd met de betrokken partijen, waarin men ter plekke informatie (en kennis) kan uitwisselen.

Tijdens de ketentests worden diverse testcases doorlopen die vooraf zijn opgesteld. Na het uitvoeren van succesvolle ketentests vindt de evaluatie van de projectathon plaats en worden noodzakelijke en eventuele wijzigingen doorgevoerd.


Stap 4. Kwalificatie en certificering


Na de prekwalificatie, beschikt de regiehoudende opdrachtgever over de set technische en semantische interoperabiliteitsvereisten van het te ondersteunen zorgproces. Op basis van deze validatieomgeving zijn dan verschillende labels met betrekking tot het integratieniveau uit te reiken. Met behulp van de gedefinieerde testprofielen, transacties en gedetailleerde testplannen bepalen onafhankelijke monitoren of zorginstellingen en leveranciers voldoen aan de interoperabiliteitsvereisten. De beschikbare testscenario’s en inzage in de testvorderingen biedt de noodzakelijke transparantie over wat precies is getoetst en bewezen. Specifiek door welke zorginstelling met welke leverancier en met welke configuratie. De instelling en leverancier dienen de interoperabiliteitstests succesvol te doorlopen en het vereiste bewijs te leveren aan een van de volgende partijen:

  • Eigenaar kwaliteitslabel (suggesties zijn oa.: NFU, NvZ, Kwaliteitsinstituut en Nictiz )
  • Conformiteitsbeoordelingsinstanties (beschikbaar stellen van onafhankelijke monitoren, kan bijvoorbeeld ingevuld door koepelorganisaties, zorginstellingen, of regio-organisaties)
  • Labeling lichaam (suggestie kan zijn : NEN )


Stap 5. Exploitatie en continue conformiteitsborging


Door het online bijhouden van wijzigingen en het goed beschikbaar maken van de verschillende versies van de uitwisselingen is de continuïteit geborgd voor de operationele uitwisseling. Daarnaast biedt de validatie-omgeving de methodiek voor het doorvoeren van verbeteringen en wijzigingen Met behulp van continu beschikbare validatoren en simulatoren kunnen alle ketenpartners onafhankelijk van elkaar alle interacties met zorgsystemen verifiëren, ook na live-gang van een uitwisselingsnetwerk. Alle afspraken zijn vastgelegd en wijzigingen zijn voor alle betrokkenen zichtbaar en online te toetsen bij zowel centrale als lokale veranderingen.

Onderbouwing inzet van gevalideerde test-tooling

IHE is een internationaal samenwerkingsverband tussen gebruikers en leveranciers van IT in de zorgsector. IHE promoot het gecoördineerd gebruik van gevestigde standaarden zoals DICOM, SNOMED, FHIR, en HL7 om specifieke klinische behoeften ten aanzien van optimale patiëntenzorg in te vullen. Systemen die zijn ontwikkeld volgens IHE-profielen communiceren beter met elkaar, zijn eenvoudiger te implementeren, en zorgen ervoor dat zorgverleners informatie effectiever kunnen gebruiken.

InteropLAB

Het InteropLAB biedt een testsysteem voor het uitvoeren van conformiteits- en interoperabiliteitstests tegen gepubliceerde specificaties, standaarden (zoals HL-7, FHIR) en IHE-profielen. InteropLAB bestaat uit beproefde test-tools om zowel de transacties als de content van de transacties te valideren. Deze tools worden jaarlijks ingezet op de internationale IHE Connectathons en behoren tot de IHE Gazelle tools. Door de inzet van de gazelle-tools in het InteropLAB gecombineerd met de uitbreidingen, kennis en ervaring van MedicalPHIT leveren wij waardevolle bijdragen in uw interoperabiliteits-projecten. IHE services levert de ISO 17025 gecertificeerde test-laboratoria waar het InteropLAB mede op is gebaseerd. Voorbeelden van deze door IHE services gevalideerde inrichtingen zijn de volgende running instances:

  • Arsenàl IT (I),
  • InteropSanté, (F)
  • Agence eSanté Luxembourg (L)
  • DG Santé (EU commission)
  • Sequoia Project (USA)
  • eHealthSuisse (CH)
  • InteropLAB (NL)

In Nederland is het InteropLAB met deze tooling en uitbreidingen (simulatoren en validatoren) momenteel (d.d. feb 2020) in gebruik bij de volgende organisaties:

  • FSB : Bevolkingsonderzoek naar Borstkanker (BK2020)
  • Stichting Rijnmondnet (t.b.v. validatie en Projectathon XDS regio aansluiting)
  • Ministerie VWS t.b.v. Connectathon Veilige mail
  • Coöperatie Landelijk Beheer Prenatale Screening: Peridos
  • Programma Babyconnect: uitwisseling in de geboortezorg
  • VZVZ: tbv programma TWIIN: use cases Beeldbeschikbaarheid en eLab

Tijdens de implementatiefase van de uitwisselingstrajecten worden de koppelvlakken direct getest met het InteropLAB, zowel qua inhoud van de berichten als het beveiligde transport. Zo wordt de interoperabiliteit tijdens projecten geborgd. Bij bestaande infrastructuren kan (gezamenlijk) worden onderzocht of de koppelvlakken voldoen aan de geldende standaarden binnen de zorg-IT. Tevens is het InteropLAB een one-stop-shop voor het testen en het bijhouden van de referentiearchitectuur van uitwisselingssystemen.

Validatoren

De validatoren zijn inzetbaar bij de dienstverlening van het InteropLAB. Met deze validatoren worden berichten gevalideerd tegen de bestaande en nieuwe bericht-afspraken. Dit geldt voor FHIR resources en IHE-profielen en andere uitwisselingsstandaarden. De validatiemogelijkheden zijn uit te breiden om eventueel maatwerk te realiseren.

Simulatoren

Onderdeel van het InteropLAB is de mogelijkheid testsystemen te verbinden met een simulator, die bijvoorbeeld de rol van een zorguitwisselingssysteem simuleert. Deze simulatoren kunnen specifiek voor een uitwisselingszorgproces ingericht worden. Simulatoren voor bijvoorbeeld EPD-interacties en medische informatiesystemen (zoals PACS) zijn inzetbaar. Hiermee kunnen leveranciers en zorginstellingen resource-onafhankelijk meerdere interacties toetsen en valideren.

Testmanagement

Op basis van gedefinieerde uitwisselingen worden de testen opgebouwd uit al beschikbare functionele als technische testdelen. Afhankelijkheden zijn al gemodelleerd in testregels, testgevallen en testscripts. Om voor de gehele zorgproces te valideren worden de meerdere testscripts gebundeld en deze in een keten geplaatst. Alle uitgevoerde test-scenario’s zijn goed gedocumenteerd en voor iedereen beschikbaar. Met InteropLAB als testsuite wordt de voortgang van alle testen gestructureerd bijgehouden. Tevens worden de testresultaten duurzaam opgeslagen. Indien een fout optreedt, kan de testinstantie doorgestuurd worden naar de leverancier, zodat de teststappen (en de bijbehorende resultaten) direct duidelijk zijn. Hierdoor wordt het oplossen van problemen makkelijker.

Proxy

Een ander onderdeel van het InteropLAB is de proxy. Deze proxy staat tussen 2 of meerdere systemen in en ontvangt het berichtenverkeer en stuurt deze door naar het andere deelsystemen. Hierdoor ontstaat binnen het InteropLAB logging van de transacties op detailniveau, wat helpt bij het vastleggen van de testresultaten en het oplossen van eventuele problemen. Daarnaast worden ook bestaande externe validatoren hergebruikt. Aangezien het InteropLAB meerdere interactie-testscenario’s kan generen, kun je met de in te richten simulatoren verschillende ketentesten uitvoeren.


Samengevat. Wat biedt de methode van InteropLAB als test-validatiesysteem voor interoperabiliteit?


  1. Een onafhankelijk referentiekader voor zorgverlener, ontwikkelaar én IT-ondersteunen
  2. Een versnelling van de implementatiefase met borging van de conformiteit voor de zorgverlener
  3. De zorgverlener heeft de regie door gecombineerde inzet van open standaarden voor zowel syntax en semantiek

  • Testen en valideren op maat Het InteropLAB is specifiek ingericht voor het zorgproces van de opdrachtgever.
  • Simuleren en testen van de gehele keten voor gemodelleerde zorgprocessen Toetsing op basis van standaarden voor zowel syntax als content.
  • Gebruik van gevalideerde IHE-testtools en patiëntinteracties Gebruikmakend van al beschikbare en beproefde, internationale testen waarover het IHE-gecertificeerde testlab beschikt. Daarnaast hergebruik van externe test-tools m.b.v. inzet van de proxy zijn gecombineerde ketentests met verschillende patiënt-interacties te verifiëren. Het InteropLAB beschikt over demografische interactieservers, zodat ‘geneste’ patiëntinteracties kunnen worden getoetst. Draagvlak bij de Zorg-IT-leveranciers zowel internationaal als nationaal
  • Testen, onafhankelijk van resources, plaats en tijd (online en in projectathons) Het InteropLAB is 24/7 online beschikbaar. Met behulp van continu beschikbare validatoren en simulatoren kunnen alle ketenpartners onafhankelijk van elkaar alle interacties met zorgsystemen verifiëren.
  • Overzicht Meerdere zorgprocessen van meerdere zorginstellingen zijn gelijktijdig te valideren.
  • Transparantie Alle afspraken zijn vastgelegd en de voortgang van alle betrokkenen is zichtbaar voor leveranciers en zorginstellingen.
  • Borging van verbeteringen en adequate governance Het online bijhouden en goed beschikbaar maken van de verschillende versies van de uitwisselingen biedt continuïteit voor de operationele uitwisseling en de methodiek voor het getest doorvoeren van verbeteringen en wijzigingen

Meer weten? Bel 030-820070